In ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ

Γράφει η ΣΠΥΡΙΔΟΥΛΑ ΓΕΡΟΧΡΗΣΤΟΥ

Η παπική ή εκκλησιαστική ή γρηγοριανή μεταρρύθμιση, συνέβη στην Καθολική Εκκλησία τον 11ο και 12ο αιώνα και είχε ως στόχο την αλλαγή και αναμόρφωση της Καθολικής Εκκλησίας σε δύο άξονες. Ο ένας άξονας αφορούσε την αυτονόμηση από την κοσμική εξουσία και ο άλλος την εξυγίανση του εκκλησιαστικού βίου, γιατί υπήρχε μεγάλη διαφθορά μεταξύ των κληρικών, την οποία προσπάθησε να καταπολεμήσει η Δυτική Εκκλησία. Το ένα σκέλος εξαρτιόταν από το άλλο, γι’ αυτό και η μεταρρυθμιστική προσπάθεια της Εκκλησίας εδράζονταν σε αυτούς τους δύο άξονες.
Πρέπει να τονιστεί ότι η υπαγωγή της Εκκλησίας στην εξουσία των διαφόρων πολιτικών αρχόντων είναι ένα γενικό φαινόμενο στην Ευρώπη του πρώιμου και του προχωρημένου Μεσαίωνα. Ο πάπας για να μπορέσει να αυτονομηθεί από την κοσμική εξουσία έπρεπε πρώτα να καταπολεμήσει την διαφθορά των κληρικών για να δείξει στον κόσμο ότι πρέπει να εμπιστεύεται τον κλήρο.

Η Μονή Cluny στη Γαλλία
Η σημαντικότερη προσπάθεια προς την κατεύθυνση αυτή ξεκίνησε από τη Μονή Cluny η οποία ιδρύθηκε το 910 στην Βουργουνδία και ευτύχισε να έχει μορφωμένους και ικανούς ηγούμενους οι οποίοι κυβέρνησαν το μοναστήρι για δύο αιώνες, ακολουθώντας τους κανόνες του Αγίου Βενεδίκτου.
Από τη Μονή Cluny, το κίνημα εξυγίανσης μεταδόθηκε σε ολόκληρη την Ευρώπη. Οι κανόνες που ακολουθούσαν οι μοναχοί του Cluny ήταν, μεταξύ άλλων, ότι έπρεπε να διατηρούν την αγιότητά τους (αγαμία του κλήρου) και να αποφεύγουν τη σιμωνία, δηλαδή τη δωροδοκία του ιερέα για διάφορους λόγους. Έτσι σταδιακά η κάθαρση αυτή ευνοεί τη δημιουργία συνθηκών για να απαλλαγεί η Εκκλησία από την εξουσία των κοσμικών ηγεμόνων.

Η αρχή έγινε από τον πάπα Λέοντα τον 9ο (1049-1054), ο οποίος ξεκίνησε τις προσπάθειες να επιβάλλει το πρωτείο της Αγίας Έδρας και σε σχέση με τους άλλους ηγεμόνες, αλλά και σε σχέση με τα άλλα Πατριαρχεία. Δηλαδή, ο Λέων ο 9ος προσπάθησε να επιβάλλει το Primatus Petri (το Πρωτείον του Πέτρου), γιατί η Εκκλησία της Ρώμης ιδρύθηκε πρώτη από τις άλλες Εκκλησίες από τον Απόστολο Πέτρο.

Όμως η μεγάλη μεταρρύθμιση έρχεται με τον πάπα Γρηγόριο τον 7ο (1073-1085), ο οποίος προσπάθησε να εξαλείψει τις καταχρήσεις που γίνονταν μεταξύ του κλήρου και ταυτόχρονα να περιορίσει την εξουσία των κοσμικών αρχόντων πάνω στην Εκκλησία.
Ο κυριότερος αντίπαλός του, στην προσπάθειά του αυτή, ήταν ο Γερμανός αυτοκράτορας ο οποίος θεωρητικά ήταν ο αφέντης της Βόρειας Ιταλίας και εκείνη την εποχή ήταν ο Ερρίκος Δ’ Χοενστάουφεν. Εκείνο που κυρίως θέλει να καταργήσει ο πάπας είναι το δικαίωμα του Γερμανού αυτοκράτορα να επεμβαίνει στην εκλογή του πάπα και των άλλων εκκλησιαστικών επισκόπων. Αυτό το κομμάτι θα προκαλέσει τη λεγόμενη «έριδα της περιβολής» (investitura). Αυτή η τελετή της περιβολής γινόταν μέχρι τότε από τον αυτοκράτορα και ο πάπας ήθελε να γίνεται όπως σήμερα, από τους Καρδιναλίους.
Η διαμάχη αυτή έληξε με νικητή των πάπα, μετά τη συμφωνία της Worms (πόλης της Γερμανίας), σύμφωνα με την οποία ο Γερμανός αυτοκράτορας διατηρούσε το δικαίωμα να έχει λόγο στην εκλογή επισκόπων στην Γερμανία (όπου η εκλογή γινόταν από την Εκκλησία), αλλά δεν θα είχε κανένα λόγο στην εκλογή επισκόπων και πάπα σε Ιταλία και Βουργουνδία.
Η μόνη ήττα του πάπα Γρηγορίου του 7ου ,ήταν το Σχίσμα με τη Κωνσταντινούπολη που έγινε το 1054. Έτσι δεν μπόρεσε να διεκδικήσει την παγκοσμιότητα της Εκκλησίας της Ρώμης.

ΠΗΓΕΣ: Πανεπιστημιακές σημειώσεις του μαθήματος «Μεσαιωνική Ιστορία της Δύσης» Πανεπιστήμιο Κύπρου.

Κάντε like στη σελίδα μας στο facebook για να μαθαίνετε όλα τα νέα.

Αφήστε ένα σχόλιο

comments

Recommended Posts

Start typing and press Enter to search